Expositie De Werelden van Jan Toorop geopend
Op 20 januari werd in Museum Singer Laren de expositie ‘De Werelden van Jan Toorop’ gepresenteerd aan de pers. Deze expositie is te zien van 21 januari tot en met 10 mei 2026 in Singer Laren.
De tentoonstelling De werelden van Jan Toorop is samengesteld door conservator van Singer Laren Suzanne Veldink, die eerder tekende voor de succesvolle Breitner tentoonstelling en is in afstemming met kennispartner Museum Sophiahof tot stand gekomen. Bij de tentoonstelling verschijnt een rijk geïllustreerde catalogus, uitgegeven door Uitgeverij WBOOKS
De laatste puntjes op de i
Tijdens de rondleiding op de persdag werden de laatste puntjes nog op de i gezet. Morgen, 21 januari wordt de expositie geopend voor het publiek.
Je hebt niet in de gaten met hoeveel precisie en hoeveel werk zo’n expositie tot stand komt. Zo hing er een schilderij te hoog en werd iets lager opgehangen, maar dan zie je dus 2 schroefgaatjes die opgevuld moeten worden en in dezelfde kleur van de wand overgeschilderd moet worden.
Nieuwe gezichten bij Singer
Na het welkomstwoord van Hélène van den Dungen (Hoofd PR, Marketing & Communicatie) werd het woord gegeven aan Doede Hardeman. Hij volgde in november 2025 Jan Rudolph de Lorm op als Museum Directeur. Ook nieuw bij Singer Laren is Suzanne Veldink die in het najaar van 2025 bij Singer Laren begon als senior conservator. Zij heeft een voorliefde voor Franse en Nederlandse kunst uit de 19de eeuw. Eerder werkte ze als conservator en tentoonstellingsmaker bij onder andere Glasgow Museums, het Van Gogh Museum en het Rijksmuseum, en als hoofd museale zaken voor Museum Panorama Mesdag.
Ruim 80 topstukken
Singer Laren presenteert van 21 januari tot en met 10 mei 2026 De werelden van Jan Toorop. Met ruim tachtig topstukken – schilderijen, werken op papier, beelden en brieven – en verrassende combinaties met werk van tijdgenoten en navolgers biedt de tentoonstelling een nieuw perspectief op een van de belangrijkste en meest veelzijdige kunstenaars in Nederland rond 1900: Jan Toorop (1858–1928). De werelden van Jan Toorop laat voor het eerst zien hoe Toorop zich zijn hele carrière expliciet en blijvend verhoudt tot zijn Javaanse en Chinese wortels.
Een wereldburger tussen culturen
Toorop verenigt verschillende culturele, sociale en geografische werelden in zich. Geboren op het Indonesische eiland Java, in de toenmalige kolonie Nederlands-Indië, groeit hij uit tot een grenzeloze wereldburger die in elke nieuwe omgeving een netwerk van gelijkgestemden om zich heen weet te verzamelen. Zijn jeugd op Java en Bangka vormt een belangrijke voedingsbodem voor zijn verbeelding en opent hem al vroeg voor diverse culturele invloeden. Ook de ontmoetingen met Chinese arbeidsmigranten op Bangka laten een blijvend spoor na in zijn denken en beeldtaal. Zelf vat hij dit treffend samen:
‘Indië heeft heel véél voor mij beteekend. Indië kan niet uit mij worden weggedacht. De grondslag van mijn werk is Oostersch.’
Avant-garde en vernieuwer
Rond 1900 geldt Toorop als de meest avant-gardistische kunstenaar in Nederland. Hij absorbeert nieuwe stromingen in de Europese kunst, zoals pointillisme en art nouveau, en geeft deze een geheel eigen vorm. Zijn werk wordt bewonderd in Laren, maar ook in Parijs, Wenen en Kopenhagen. Binnen de van oudsher conservatieve Nederlandse kunstwereld brengt Toorop vernieuwing, niet alleen door zijn eigen internationaal georiënteerde werk, maar ook door tentoonstellingen te organiseren met kunstenaars uit de Europese voorhoede. Geen wonder dat hij vaak in één adem wordt genoemd met Piet Mondriaan en Vincent van Gogh.
Een kunstenaar van kleur
Toorop is behalve een kunstenaar van formaat ook een koloniaal migrant en een man van kleur. Zijn Indo-Europese achtergrond en uiterlijk zijn voor tijdgenoten onmiskenbaar. Terwijl zijn succes groeit, wordt zijn identiteit in de kunstkritiek vaak verbonden met zowel fascinatie als racisme. In de loop van de tijd is Toorops afkomst naar de achtergrond verdwenen: hij wordt herleid tot een ‘witte’ Nederlandse kunstenaar, terwijl juist zijn Javaanse en ook Chinese wortels (aan moederskant) sleutels vormen tot het begrijpen van zijn werk.
Een nieuw perspectief
De werelden van Jan Toorop geeft Toorop zijn ware identiteit terug. De tentoonstelling toont zijn werk naast dat van kunstenaars die hem inspireren, zoals James McNeill Whistler en Paul Gauguin, en kunst door jongeren die op hun beurt door Toorop worden geïnspireerd. Zo wordt zichtbaar dat Toorop geen ongrijpbare kameleon is, maar een kunstenaar die een unieke beeldtaal ontwikkelt waarin Europese moderne kunst en Javaanse (beeld)cultuur samenkomen.
De kruiswegstaties van St. Bernulphus
Uniek in De werelden van Jan Toorop is de presentatie van alle veertien kruiswegstaties, in bruikleen van de kerk van St. Bernulphus te Oosterbeek. Toorop maakte deze krijttekeningen (op paneel) in de jaren 1916-1919, waarin zijn verfijnde detailbehandeling en expressieve lijnen duidelijk zichtbaar zijn. Ze vormen daarmee een hoogtepunt in zijn katholieke oeuvre. Een kruiswegstatie is een schilderij of reliëf dat een scène uit de lijdensweg van Jezus verbeeldt. Samen vormen de veertien staties een devotionele reeks, bedoeld om stap voor stap de laatste levensfase van Christus te overdenken. De kruisweg van Toorop blijft bewaard doordat de werken in 1944 tijdens de Slag om Arnhem veilig in een kluis worden opgeborgen. Voor het eerst wordt deze complete reeks buiten de kerk getoond.
Voeg een reactie toe